Witbalans - zo zet je het naar je hand!

Bijdrage door Janoux Cremer

Als leerling van de Fotovakschool loop ik momenteel stage bij Liesbeth van Asselt van Stapfoto. Een opdracht die ik van haar kreeg was het schrijven van een blog over de witbalans. Dus bij deze!

Mijn eerste stap was: er achter komen waar de witbalans instelling op de camera zit. Dit is te vinden in de handleiding. Het verschilt per camera. Bij de ene camera kun je de witbalans wijzigen met een knopje, bij de andere camera in het snel menu en bij weer een andere camera moet je echt het menu in duiken.

Wat doet de witbalans?

Met de witbalans kun je de kleur in je foto corrigeren. Als je bijvoorbeeld een foto maakt bij (gloei)lamplicht is de kleur van de foto anders dan wanneer je een foto in de zon maakt. Dit wordt veroorzaakt doordat elke lichtbron zijn eigen kleur heeft. Om dit te laten zien heb ik 10 foto’s van een lego poppetje onder een gloeilamp gemaakt. Ik heb daarbij steeds de witbalans instelling van mijn Sony a68 veranderd. Deze 10 foto’s heb ik vervolgens samengevoegd tot afbeelding 1.


Afbeelding 1

Kleurtemperatuur

Bij elke witbalans instelling hoort een zogenaamde “kleurtemperatuur”. De kleur van licht wordt namelijk uitgedrukt in graden Kelvin (K). Bij afbeelding 2 zie je een schema met de kleurtemperatuur, witbalans instellingen en de bijhorende lichtbronnen.


Afbeelding 2

Hoe werkt het?

Nu is de vraag natuurlijk: 'hoe geef je een foto de juiste kleur m.b.v. de witbalans?'. Ten eerste door de juiste instelling te kiezen. Voorbeeld: als je bij gloeilamplicht fotografeert, zet je de witbalans op gloeilamp. Maar dit werkt niet altijd even goed. Soms wordt er dan bijvoorbeeld overgecompenseerd.

Er zijn ook hulpmiddelen op de markt om het je makkelijker te maken. Ik heb er een aantal getest. Met dank aan CameraTools voor het mogen lenen van deze spullen.

  • Een XpoBalance van Lastolite;
  • Een expodisc;
  • Een Whibal witbalans referentie kaart;
  • Een witbalans lensdop;

De XpoBalance

Met de XpoBalance van Lastolite (afbeelding 3) kun je de witbalans en de belichting instellen. Het instellen van de belichting laten we in dit blog over witbalans buiten beschouwing.

De XpoBalance is opvouwbaar en heeft twee kanten. Aan de ene kant heb je de tinten: zwart, wit en 18% grijs. Aan de andere kant heb je drie verschillende tinten grijs. Voor het meten van je witbalans gebruik je alleen het witte vlak. Je kan dit op twee manieren doen:

In de nabewerking

Bij het fotograferen van je onderwerp zorg je er eerst voor dat de belichting, scherpte en compositie goed is. Je kan ook de scherpstelling evt. ook later doen,  maar persoonlijk vind ik het handiger als je dat al gedaan hebt.

Daarna maak je eerst een foto van de XpoBalance die je vlak voor het onderwerp houdt. Zorg dat het witte vlak in beeld is (beeldvullend). Daarna kun je verder gaan met fotograferen zonder de XpoBalance en is het later aan Photoshop om de kleur te corrigeren.

Dat doe je als volgt: de gemaakte foto’s open je in de Raw Converter. Je klikt dan met het grijspipet (ook wel witbalans pipet genoemd) op het witte vlak in de eerste foto. Nu verandert de kleur van je foto. Daarna kun je de instelling kopiëren naar alle gemaakte foto’s bij deze lichtbron.  (zie afbeelding 4 en 5).


Afbeelding 4

Afbeelding 5

Tijdens het fotograferen

Als je het meteen goed wilt doen, kan je de XpoBalance ook tijdens het fotograferen gebruiken. Je kiest dan voor het zelf instellen van de witbalans (Custom WB, zit helaas niet op alle camera’s). Bij de Sony a68 werkt dat zo: ga naar de witbalans en kies voor ‘eigen instelling. Maak een foto van het witte vlak, beeldvullend (deze gemaakte foto wordt niet opgeslagen op je SD-kaart). Als het goed is, slaat je camera deze witbalans instelling nu op en gebruikt hij deze bij je volgende foto’s (zie afbeelding 6).

Belangrijk: Als je van locatie verandert  en de kleur van het licht verandert daarbij, dan moet je de witbalans wel weer even aanpassen.

Het maakt voor het resultaat niet uit of je de lastolite gebruikt tijdens het fotograferen of in de nabewerking. Het is maar net wat je handiger vindt. Persoonlijk vind ik het fijner om het tijdens het fotograferen te corrigeren. Dan weet je zeker dat het goed gaat, omdat je het direct al kan zien op je scherm.

Als laatste heb ik het witte vlak van de Lastolite vergeleken met een wit papiertje (zie afbeelding 7). Met het instellen van de “Custom WB” met behulp van een wit vel papier is de kleur zeker beter dan op de automatische witbalans, maar de foto is toch nog wat groen. Met de Lastolite zijn de kleuren duidelijk beter.


Afbeelding 6

Afbeelding 7

Witbalans lensdop

Het volgende hulpmiddel wat ik ga testen is een witbalans lensdop (afbeelding 8). Deze kun je op je objectief zetten. De grootte van de lensdop is afhankelijk van de diameter van je objectief.

Voordat je de lensdop op je objectief bevestigt, moet je er eerst voor zorgen dat je de juiste belichting, compositie en evt. scherpte hebt. Als dit naar wens is, zet je je camera op handmatig scherpstellen zetten. Zo voorkom je dat je camera opnieuw gaat scherpstellen als je de ontspanknop indrukt.

Daarna zet je de lensdop op je objectief en kun je de witbalans meten, weer via “Custom WB”. Je meet je witbalans door de camera naar de lichtbron te richten, niet naar het onderwerp. Verder gaat het eigenlijk hetzelfde als bij de XpoBalance.

Om verder te fotograferen, haal je de witbalans lensdop van je objectief. Ter vergelijking heb ik ook nog even een foto met de automatische witbalans gemaakt (zie afbeelding 9).

Daarnaast heb ik de witbalans lensdop vergeleken met een deksel van een bus Pringles. Dit geeft niet veel verschil. Je kunt dus eigenlijk net zo goed gebruik maken van een simpele Pringles deksel, maar die functioneert dan natuurlijk niet ook als lensdop.


Afbeelding 9

Afbeelding 10

Afbeelding 11

Expodisc

De expodisc (afbeelding 12) is een filter dat je op je objectief kunt plaatsen nadat je de belichting, compositie en evt. scherpte ingesteld hebt.

Je kiest weer voor het zelf instellen van je witbalans, dit keer door het maken van de foto met de Expodisc op je objectief. De camera slaat je instellingen weer op en gebruikt die voor je volgende foto’s (die je natuurlijk zonder de Expodisc op je objectief maakt. .. )

Afbeelding 13 is ter vergelijk weer gemaakt met de automatische witbalans. De foto is erg oranje/geel.  Afbeelding 14 is gemaakt m.b.v. de expodisc. Je ziet een enorm kleur verschil. Op deze foto komen de kleuren weer goed overeen met hoe ze er echt uitzien.


Afbeelding 13

Afbeelding 14

Whibal Witbalans Referentie Kaart

Als laatste test ik de Whibal referentie kaart (afbeelding 15). Dit is een klein en compact kaartje met 3 tinten: zwart, wit en grijs. Net zoals met de Lastolite kun je hiermee ook de belichting(= curves/histogram) goed instellen. Maar dat laten we in deze blog dus even voor wat het is.

De Whibal kaart gebruik je voor de nabewerking. Je maakt één foto van de Whibal bij je onderwerp. Waarbij het belangrijk is dat het kaartje geen schitteringen heeft, dus een egale kleur. Daarna maak je alle andere foto’s zonder de Whibal kaart.

Als je klaar bent, laad je alle foto’s in Camera Raw, met de foto van de Whibal bij het onderwerp vooraan. Dan klik je met je witbalans pipetje (ook wel grijspipet genoemd) op het grijze gedeelte van de kaart en Camera Raw corrigeert de witbalans, zoals hieronder te zien is. Daarna kopieer je deze instellingen weer naar de andere foto’s.


Afbeelding 16

Afbeelding 17

Voor mij is dit de snelste en handigste manier. Het resultaat is mooi en het werken met de Whibal tool gaat erg snel. Daarnaast is het ook nog eens een klein hulpmiddel die je gemakkelijk mee kunt nemen. Met één klik op de knop in de Raw Converter heb je een goed resultaat, zoals op afbeelding 17 te zien is.

Verschil XpoBalance en Whibal

Zoals je gelezen hebt, heb ik bij de XpoBalance van Lastolite het witte vlak gebruikt voor het meten van de witbalans. Zo was het omschreven in de handleiding. Bij de Whibal witbalans referentie kaart gebruikte ik het grijze vlak.

Nu was ik wel nieuwsgierig waarom je Lastolite aanraadt om het witte gedeelte te gebruiken, terwijl de Whibal WB referentiekaart grijs is. Dit heb ik uitgezocht.

Voor het instellen van de kleur in je foto hoeft je grijskaart niet precies 18% grijs te zijn (dit is wel zo bij het meten van de belichting). De grijskaart kan voor de witbalans ook bijvoorbeeld 6% of 25% grijs zijn, zolang iedere kleur maar dezelfde waarde heeft. Dus R150, G150 en B150. Een goede grijskaart reflecteert alle kleuren van licht in dezelfde hoeveelheid.

Het maakt dus niet uit of je het grijze vlak of witte vlak gebruikt, zolang je bij het gebruik van een wit vlak er maar voor zorgt dat je clipping in je histogram voorkomt. De grijze tint op de XpoBalance is veel donkerder dan de grijze tint van de Whibal. Licht grijs reflecteert meer dan donker grijs en zou dus secuurder moeten kunnen meten. In de praktijk zie ik maar heel weinig verschil.

Conclusie

Mijn conclusie is dat een witbalans hulpmiddel veel verschil maakt. De camera probeert een zo goed mogelijke witbalans instelling te maken op de AWB-stand, maar je ziet dat dit niet altijd even goed lukt. Met een hulpmiddel voor de witbalans is dat probleem opgelost. Je foto’s worden een stuk mooier, en dat eigenlijk maar met een kleine moeite. Qua kleuren is er niet een mega verschil tussen de hulpmiddelen. Eén van deze hulpmiddelen ga ik zeker aanschaffen, mijn keus valt dan op de Whibal Referentiekaart dankzij z’n compactheid. Als je liever gelijk het resultaat goed wil hebben omdat je niet wil nabewerken is de Expodisc een goede keuze

Reacties

Libbe Jonkman06-12-2017 23:01:27
Een hele kleine verbetering: De witbalans oftewel de kleurtemperatuur wordt niet met “graden” aangegeven maar alleen met Kelvin, dus zonder de zogenoemde “graden”
Remco van CameraTools 07-12-2017 11:08:15
Bedankt voor de controle Libbe, we hebben het aangepast!

Reageer op dit artikel

Naam (wordt getoond)
E-mailadres (wordt niet getoond)
Reactie